Ti amo

Ik beloof je geschreven door de Amerikaan Brian Selznick is een boek zoals een boek hoort te zijn. Het is prachtig uitgegeven met een harde kaft, genaaid gebonden met echte touwtjes en het ruikt heerlijk. ‘[…] ik rook de geur, wat ik altijd het liefste deed met oude boeken’, zegt hoofdpersoon Michael, die in het boek vooral Danny heet. Hij denkt dat de geur van boeken zo krachtig is, omdat we ons kunnen voorstellen dat dat is ‘hoe de tijd zelf ruikt’.

De tijd van Danny en Angelo ruikt vooral sensueel. Ik beloof je is een mooie Italiaanse liefdesroman over twee tieners die elkaar, de liefde, de stad en de kracht van verhalen leren kennen. Het verhaal speelt zich af in Rome tussen 7 juni en 5 augustus 1986 maar meandert met de jongens mee door oude tijden in de eeuwige stad Rome via vele (historische) personages, gebouwen, beelden en geschiedenis. De zestienjarige Danny en zijn moeder komen uit de VS. Danny is enigszins mokkend mee met zijn moeder die als paleograaf in Rome een oud handschrift gaat onderzoeken. Al snel ontmoet hij Angelo en worden de lange lege maanden niet alleen goed gevuld, maar ook een tikkende tijdbom van een naderend afscheid. 

Liefdesparallellen

De jongens zwerven langs veel van het culturele erfgoed van de Italiaanse hoofdstad zoals de dertien obelisken, de Trevifontein, het Pantheon en de Mond van de Waarheid. Angelo leert Danny over de stad, de cultuur, films en literatuur. Ze bezoeken samen het graf van de beroemde 19^e -eeuwse romantische dichter John Keats en brengen daar en elders zwoele nachten door. Op de begraafplaats bevindt zich ook het graf van de (vermeende) broers Monda, liefhebbers van Keats’ werk en volgens het verhaal van Angelo eerdere eigenaars van het honderd jaar oude handschrift dat Danny’s moeder nu onderzoekt. Dat handschrift zou geschreven zijn door een (fictieve) leerling van de beroemde 17^e -eeuwse beeldhouwer Bernini, Dante Ferrata, wellicht enigszins gemodelleerd naar de echte leerling Ercole Ferrata. Het handschrift bevat liefdesgedichten van Dante geschreven voor zijn geliefde Giovanni.  

De mannenliefde is een leidmotief in het boek. ‘Het was net alsof ik echt Giovanni was geworden […]’ overdenkt Danny liggend op het strand met zijn geliefde Angelo. Zoals Giovanni via strand en zee uiteindelijk zijn Dante vindt, is Dannyop een of andere manier naar Angelo geleid. ‘Het voelde alsof ik een parallel leven leidde, dat per ongeluk in mijn gewone, ongelukkige leven was geschoven.’ Een parallel leven leidden ook Alberto en Vittorio Monda die in 1916 spoorloos uit Zuid-Italië verdwijnen om in anonimiteit samen te kunnen leven. Eén liefdesverklaring, een briefje waarop Alberto ‘Ti amo’ heeft geschreven voor zijn Vittorio, is overgeleverd in het oude manuscript. En er zijn meer parallellen; ‘Keats had zoveel te maken met … ons’ denkt Danny als hij van Angelo hoort dat zijn moeder de schrijver op de universiteit heeft bestudeerd. En dan weet hij nog niet eens dat Keats, net als zij beiden, vaderloos is opgegroeid. Een andere parallel is dat alle personages hun liefde in het geheim leven, zelfs Danny zegt er niets over tegen zijn moeder.

Gelaagd

Ik beloof je is een gelaagd boek, niet alleen door alle tijden en plaatsen en dwarsverbanden daartussen. Danny is een tiener die zich ontwikkelt en wijsheden vergaart, volwassen wordt. In zijn met zijn moeder meereizende leven is veel tijdelijk en zijn er altijd nieuwe mensen en plots. Leven is deelnemen aan een verhaal en verhalen en tijd raken nooit echt verloren, soms alleen even kwijt, is Danny’s overtuiging. Misschien is het de bedoeling van een verhaal pijn te leren verdragen, maar niet opgroeien is geen optie. Sinds hij Angelo heeft leren kennen, voelt het voor hem soms alsof hij zich in een mythe bevindt. De beide jongens beschrijven zichzelf als van een andere planeet en uit een andere ruimte, maar ook als een murmuratie van jongens: als een zwerm spreeuwen geruisloos synchroon samen bewegend. Obelisken, leert Danny al bij zijn eerste kennismaking met Angelo, zijn oorspronkelijk in paren gemaakt en pas later gescheiden. ‘Dus voor elke obelisk die je ziet is er een andere, ergens, die hem nog niet kent, die op hem wacht.’ Zoals zij elkaar gevonden hebben of zoals zij weer gescheiden zullen worden, zul je je als lezer afvragen? 

De spanning en liefde tussen de jongens wordt heel mooi beschreven. Bijzonder en bijzonder fraai aan het boek is dat de eerste honderd en laatste tientallen pagina’s bestaan uit tekeningen die aansluiten bij scènes uit het verhaal. Brian Selznick is een gelauwerd Amerikaanse illustrator en schrijver die onder andere bekend is van zijn boeken waarin hij tekst combineert met bladvullende potloodtekeningen, zoals dus ook in deze roman. De beschrijving van de liefde tussen de twee jongens lijkt voorbij de tijd van homofobie, maar schijn bedriegt. De jonge Danny voelt zich alleen en ongezien. Hij kan feitelijk pas bestaan als de persoon die hij is doordat hij gezien wordt door Angelo, die hij al voor hij hem ontmoet heeft voelt als ‘een onzichtbare aanwezige’. In een interview met de Amerikaanse RaMell Ross op haar YouTubekanaal It Starts with a Question geeft de schrijver aan dat hij het belangrijk vindt om zichtbaar te maken dat diversiteit en homoseksualiteit bestaan en van alle tijden zijn. Voor zover hij weet staat zijn boek in de VS niet op een lijst van verboden boeken. 

‘Quo Vadis’ is de titel van het laatste hoofdstuk, ‘Waar ga je heen’? Danny’s vliegtuig zal deze avond naar New York vertrekken en voor hem betekent dat dat de wereld die avond ten einde komt. ‘Run away with me’ is de Engelse titel van het boek. Aan zijn moeder heeft hij een paar dagen daarvoor gevraagd of hij niet kan blijven, maar zij is daar niet serieus op ingegaan. In verhalen is niets onmogelijk, zegt Angelo, en tegen Danny: ‘Ik beloof je … een wonder’.