Skip to content
De boom die een wereld was

Soms valt alles op zijn plek

Yorick Goldewijk heeft, samen met illustratrice Jeska Verstegen, een pareltje toegevoegd aan zijn oeuvre en aan de Nederlandse (jeugd)literatuur. De boom die een wereld was is een prachtig boek met wonderschone taal en illustraties die je helemaal meezuigen in de licht filosofische verhalen van dieren die in en om een oude boom wonen en allemaal net even anders zijn.

In 2022 won hij de Gouden Griffel voor zijn jeugdboek Films die nergens draaien. Maar Goldewijk legt zich niet vast aan een bepaalde stijl en laat zijn boeken ontstaan zoals ze komen. Dat heeft geresulteerd in dit fabelachtig boekje. Yorick Goldewijk tovert prachtige zinnen tevoorschijn waar je in zou kunnen wonen. De esoterische en af en toe wat absurdistische illustraties van Jeska Verstegen leveren precies de sfeer die bij de verhalen en de gebruikte, poëtische taal aansluiten. Plaatjes om in te verdwalen, taal om in te huizen: een meesterlijk ensemble. Een bijzonder geslaagd boek dat je maar zelden tegenkomt.

Een wereld vol leven
Het boek bestaat uit korte verhalen van dieren die allemaal net iets anders willen dan het alledaagse. Maar het begint allemaal met een boom, zo oud als de wereld. ‘Zijn stam stond scheef en zijn kruin was verward, alsof hij net uit bed was gestapt. Als de wind lui was, dan wiegde hij loom en tevreden, maar als een storm door hem heen joeg, dan kraakte en kreunde hij, en dan lispelde zijn bladeren als fluisterende roddeltantes’. Deze boom herbergt, als je heel goed kijkt, een wereld vol leven: de luiaard die in de nacht (‘alles in de boom raakte verstopt in duisternis’) gaat rennen en springen en gillen in plaats van lui zijn. De chagrijnige snoek en de andere snoek: de een haat de ander en de ander bemint de ene. Tussen hen in ‘een groot rotsblok van ongemak’. De maanvlinderrups die geen vlinder wil worden (‘Ze was tevreden. En, vooruit, een beetje eenzaam. Maar ze was een maanvlinderrups. Meer hoefde ze niet te zijn.’). En zo ontmoeten we nog veel meer dieren met wonderlijke verlangens, in pareltjes van zinnen. Maar lees het vooral zelf. Voordat alles al wordt weggegeven.

Illustratie: Jeska Verstegen

Los lijkende verhalen die wonderlijk samenkomen
Het zijn korte vertellingen, waarbij Goldewijk erin slaagt in dat korte bestek in simpele zinnen een hele wereld te creëren. Voor even leef je helemaal mee met het dier, identificeer je je heel snel en herken je hun gedachten, beslommeringen en wendingen waartoe ze beslissen. Het is allemaal zo menselijk en daardoor zet het ook aan tot licht filosofische beschouwingen. Knap is ook dat je heel gemakkelijk van de belevenissen van het ene dier in die van de ander terecht komt. Je hoeft niet te schakelen: het is de sfeer van het boek die alles aaneenrijgt. De dieren blijven niet op zichzelf staan. Sommigen komen terug in het verhaal van een ander dier en uiteindelijk, aan het eind van het boek, komt alles samen. Dan vieren de dieren de bijzonderheid van de boom. Die als dank een extra dier creëert: de heelalvis die ’s nachts aan de hemel verschijnt. ‘Maar alleen als het helder was en bezaaid met sterren. Als het niet te warm was en niet te koud en als de wind zo’n zacht briesje was, dat het was alsof hij slaapliedjes in je oor fluisterde.’

Niet alleen voor kinderen
Op het eerste gezicht lijkt De boom die een wereld was een Toon Tellegen-achtig boek, maar dan voor kinderen. Dat doet het boek echter tekort, hoe complimenteus ook bedoeld: het is wonderlijk hoe diepgaand de verhalen zijn en tegelijkertijd zo eenvoudig en simpel zijn. Aangegeven wordt dat dit boek voor 8+ is, maar je kunt het ook prima voorlezen aan jongere kinderen. En elke volwassen lezer zal er zeker ook volop van genieten.

De Gouden Griffel heeft Goldewijk al gewonnen. Wat mij betreft krijgt hij hem nog een keer, maar dan wel inclusief het Gouden Penseel voor de bijzonder sfeervolle illustraties van Jeska Verstegen. Soms valt alles op zijn plek.

De boom die een wereld was
Verschenen bij: Uitgeverij Ploegsma 
ISBN: 9789021685373
96 pagina’s
Prijs: €18.99
Verschenen: 2024