Skip to content
Het boomhuis in het bos

Over marionetten en echte jongens

Voor wie niet doorheeft dat Het boomhuis in het bos een futuristische hervertelling is van Carlo Collodi’s De avonturen van Pinokkio, geeft schrijver T J Klune drie keer een aanwijzing in de vorm van een citaat van Collodi: over het geweten, de dood en wat een geluk het is om een echte jongen te zijn.

In een boomhuis in het bos wonen vier wezens: vaderlijke Giovanni Lawson (een androïde), stofzuigerrobot Rambo, verpleegmachine Ratched en Victor Lawson, mens.
‘Een kleine stofzuigerrobot reed rond in concentrische cirkels en zwaaide wild in de lucht met spichtige armen die eindigden in grijpers. Hij schreeuwde: “O, mijn god, o, mijn god, we gaan dood. Ik zal ophouden te bestaan en er zal niets dan duisternis zijn!”’

Dat is de scène waarmee Klune begint, na een korte proloog. Rambo heeft pech. Hij is overal bang voor maar Victor, de jongeman die hem van de schroothoop heeft gered en weer werkend heeft gekregen, kent weinig angst. Hij wordt gedreven door nieuwsgierigheid en negeert de waarschuwingen van zijn vader. Ratched, ook door Victor gerepareerd, wakkert Rambo’s angst graag verder aan met haar ietwat sadistische opmerkingen. Als het drietal een kapotte androïde vindt, met het label HAP, die Victor in de dagen erna stap voor stap repareert en uiteindelijk zelfs een hart geeft, begint er een avontuur waarin alles wat Victor belangrijk vindt op het spel komt te staan.

Rambo en Ratched
Met Het boomhuis in het bos zet Klune een sterk verhaal neer. Het heeft misschien niet het meest verrassende verloop, maar het zit degelijk in elkaar en doet nergens vergezocht of ongeloofwaardig aan. Toch is dat niet wat het meest opvalt aan het boek. Dat zijn de personages. In een wereld waarin Victor de enige mens is, weet Klune iedere robot een eigen profiel te geven (behalve de robots waarbij hij dat met opzet niet doet). Vooral de sadistische verpleegmachine Ratched springt van het papier. Niet alleen is vrijwel alles wat ze zegt grappig, zeker in reactie op paniekerige Rambo, ze geeft ook nog eens uitstekende voorlichting over menselijk gedrag zoals masturberen, je darmen legen en aseksualiteit. Allemaal zaken die de robots interessant vinden, tot afgrijzen van Victor.

‘“Vic geneerde zich rot. Zijn handen trilden. “Waarom zei je dat?”
Zuster Ratched bliepte. “Over masturbatie? Omdat ik verpleegkundige ben en mijn programmering kennis omvat over specifieke onderwerpen, zoals masturbatie en gangreen.”’

Wie vertegenwoordigt Pinokkio?
Ondanks de citaten uit De avonturen van Pinokkio blijft er genoeg te raden over in Het boomhuis in het bos. Wie Pinokkio vertegenwoordigt is niet meteen duidelijk en zelfs als het duidelijk lijkt, gebeuren er dingen waardoor ook andere interpretaties mogelijk worden. Klune neemt de vrijheid zich te richten op de vraag wat iemand tot een marionet maakt of juist tot een echt persoon. Wat maakt een robot levend, wat maakt dat een mens aan leven toekomt? Het zijn niet alleen de robots die de kans krijgen zich te ontwikkelen en nieuwe dingen te leren, ook Victor zet grote stappen. Zijn gevoelens voor Hap, de androïde die hij een hart heeft gegeven, leiden tot een vertederende ontdekkingstocht. Het boek is daarmee een coming of age story die zich net buiten de gebaande paden begeeft. Een welkome aanvulling voor de boekenkast van tieners.

Juno Blaauw

Juno Blaauw (1979) werkt op vrijwillige basis als tekstschrijver voor een klimaatorganisatie om klimaatactie zo aansprekend mogelijk voor het voetlicht te brengen. Daarnaast volgt zij de schrijfopleiding van de Schrijversvakschool in Amsterdam. Ze leest veel en van alles, waaronder kinder- en jeugdboeken, die ze vaak nog net zo betoverend vindt als vroeger.

Het boomhuis in het bos
Verschenen bij: Uitgeverij Volt
ISBN: 9789021482989
488 pagina’s
Prijs: €18.99
Vertaling door: Anneke Bok
Verschenen: 2023