Humoristisch bezoek aan de prehistorie

Bij een vink of papegaai ooit aan een dinosaurus moeten denken? Toch is dat niet helemaal vreemd. In het geologische tijdperk, het Krijt, stierven de nog altijd tot de fantasie sprekende kolossen van beesten uit. Maar niet helemaal. Tweepotige gevleugelde dino’s wisten te overleven: het ‘zijn niet enkel de afstammelingen van de dinosaurussen, het zijn dinosaurussen’, schrijft Philip Bunting in zijn Weirdosaurus dat nu in het Nederlands is vertaald als Zottosaurus. 
Het boek bevat portretten – tekeningen en beschrijvingen – van 88 uiteenlopende wezens die in de prehistorie onze aardbol bevolkten, waarover langzamerhand bibliotheken vol zijn geschreven en die toch nog steeds opnieuw bekijks vinden. Jonge kinderen blijken altijd weer geboeid te raken door afbeeldingen, films, speelgoed en musea over de prehistorische beesten. Misschien zijn het naast de angstaanjagendheid van die dieren zelf de onuitspreekbare namen die iets van magie oproepen. 
De Zottosaurus, bedoeld voor kinderen tot een jaar of elf, voegt zich uitstekend in die verzameling.

Coldericus
De lezer doorloopt in het boek van schrijver en illustrator Bunting de geschiedenis van 252 tot 66 miljoen jaar geleden (het geologische tijdperk Mesozoïcum), verdeeld over drie subtijdperken, Trias, Jura en Krijt. Hoe dinosaurussen eruit gezien hebben weten we eigenlijk nauwelijks. We fantaseren er maar op los. Bunting illustreert dat door in het begin zelfbedachte beesten te tekenen als de Dinosaurus traditionalis en de Dinosaurus coldericus (‘ridiculous’ in de Engelse versie). Hij behandelt in Zottosaurus ook allerlei reptielen die strikt genomen geen dinosaurus zijn.

De lezer wordt in het boek bij de hand genomen door een jongen en een meisje die met een schep botten uit de aardbodem graven en daar een logisch geheel van proberen te maken. Natuurlijk kan de auteur niet om het vakjargon heen, maar hij serveert die kennis op een zeer aansprekende manier en in simpele taal: ‘Vooralsnog moeten paleontologen (wetenschappers die fossielen onderzoeken), tekenaars en kliederaars (jij en ik bijvoorbeeld) het doen met aanwijzingen en slimme wetenschappelijke technieken om een idee te krijgen van de buitenkant van de uitgestorven beestekes’. 

y-stinctie
Dat het allemaal ook in het Nederlands zo leesbaar is komt op het conto van niet de minste vertaler, Robert-Jan Henkes. Er zitten af en toe (taal)grapjes verscholen in het boek zoals wanneer in het register in kleine letters de vraag staat wat er na ‘extinctie’ komt. Het alfabetische antwoord:  ‘y-stinctie’. Waarop dan weer ‘zee end’ volgt.

Van elke getekende en beschreven dino geeft het boek de vertaling van de wetenschappelijke naam, het tijdperk waarin hij voorkwam, wat zijn omvang en voedsel was en wat ‘korte achtergrondinfo over de vreemde snuiter’. Dat gebeurt allemaal in het speelse taalgebruik waarop hiervoor werd gewezen. De Pegomastax (de sterkkaak) wordt bijvoorbeeld gekarakteriseerd als een ‘kalkoen-egel-vampier-kip’ die je (vanwege zijn kaak) niet in een donker steegje moet tegenkomen ondanks dat hij een vegetariër was. Daar wordt nog het grapje aan toegevoegd: ‘Waarom stak de Pegomastax de straat over?’ met als antwoord ‘Omdat er nog geen kippen waren’. 

Schoonheid
En de Incisivosaurus (snijtandenhagedis) gaat meteen voor je leven als hij de ‘Bugs Bunny’ van de prehistorie wordt genoemd en als beschrijving meekrijgt: ‘De vooruitstekende bevertanden van deze schoonheid stellen de geleerden nog steeds voor een raadsel. Ze zijn vreemd voor een Theropode [vleesetende tweevoeter] (…) de platte kiezen achter in zijn bek, zijn die van een vegetariër. Konijnosaurus is misschien een betere naam, of Paashazosaurus…’

Kortom: Zottosaurus is een vermakelijk boek over een behoorlijk onbekende wereld die velen blijft boeien, maar waarvan we – zo eerlijk is Bunting – nog steeds erg weinig weten.