Skip to content
De wonderbenen van Umberto

Hommage aan een schrijver van fijne kinderboeken

De wonderbenen van Umberto is een heruitgave van een boek uit 1965. In 1966 is het gekozen tot beste kinderboek van het jaar, een voorloper van de Gouden Griffel. Het is, aldus de huidige uitgave, bestemd voor jongens en meisjes van acht jaar en ouder, al werd het in 1965 ongetwijfeld gezien als een typisch jongensboek. Ton Oosterhuis is een gevierd kinderboekenschrijver en wordt door de Volkskrant bij zijn overlijden in 2017 geëerd met de titel ‘Homo Universalis van rode snit’. Naast schrijver van kinderboeken was hij ook actief als historicus, wiskundige en marktonderzoeker. Kortom, hij was een veelzijdig man, die van alle markten thuis was. Oosterhuis past naadloos in de positivistische wereld van de rode familie, waar ook Theo Thijsen toe behoorde. Zijn adagium is:

Probeer te leven als een kind
Dat spelend in de goot
een wonderwijde wereld vindt
rond zijn papieren boot.

Recht naar het hart
De wonderbenen van Umberto past naadloos in dit wereldbeeld. Umberto is een 16-jarige jongen uit een arme familie uit het kleine dorpje Mirana in Zuid-Italië. Zijn zusje Rosella is ongeneeslijk ziek en bedlegerig. Op een dag trekt Umberto zich het lot aan van een mager scharminkel van een straathond, zojuist weggejaagd door mevrouw Stella, de slagersvrouw. Als hij hem daarna ziet liggen op het dorpsplein deelt hij met hem het stuk worst dat hij van mevrouw Stella heeft gekregen. Umberto en de hond worden zo gezworen kameraden. Hij noemt hem Tarantella. Hoewel hij begrijpt dat zijn ouders er niet op zitten te wachten een extra mond te moeten voeden, denkt hij dat de hond een lieve speelkameraad kan zijn voor zijn zieke zusje. Tarantella mag blijven.

Umberto speelt als linksbuiten bij de plaatselijke voetbalclub, waarvan dokter Bartosi de voorzitter is. De dokter ziet dat Umberto buitengewoon getalenteerd is. In verband met de ziekte van Rosella komt hij regelmatig over thuis bij de familie. Als hij in een medisch tijdschrift heeft gelezen dat een professor aan de universiteit van Napels opmerkelijke resultaten heeft geboekt met het genezen van een soortgelijk ziektegeval als Rosella, stelt hij haar ouders voor contact op te nemen met de professor. Zij zijn echter nogal sceptisch. Zo’n behandeling kost handen vol geld. Dat kunnen zij nooit betalen. Dokter Bartosi zet door en krijgt toestemming van de ouders Rosella te laten onderzoeken in Napels. De professor is erg enthousiast over de genezingskansen voor Rosella en is bereid haar gratis te behandelen. Wel moet er natuurlijk betaald worden voor de kosten in het ziekenhuis. Dit is voor haar ouders een brug te ver. Dan rijst er bij dokter Bartosi een plan. De grote Turijnse profclub Turino is verwikkeld in de strijd om het kampioenschap van Italië met Milano, maar heeft niet de beschikking over een goede aanvallende linksbuiten. Dokter Bartosi heeft zo zijn connecties en neemt contact op met signor Galli, een grote man binnen Turino. Na veel geharrewar blijkt signor Galli bereid te komen kijken naar Umberto. Hij raakt overtuigd van de kwaliteiten van Umberto en biedt hem een contract aan. Umberto wil carrière maken bij Turino en met het geld dat hij verdient de kosten betalen voor de behandeling van Rosella. Maar ja, dat gaat niet zomaar. Niet iedereen in het dorp Mirana is enthousiast over de overstap van Umberto naar die dure Noord-Italiaanse profclub. Donkere wolken pakken zich samen.

(Foto uit besproken boek / © uitgeverij De Kring, Peter van Straaten BV)

Ouderwets spannend
Umberto raakt verwikkeld in talloze spannende avonturen. Niet voor niets is het zuiden van Italië, waar Umberto woont, de bakermat van de maffia en is er vanouds een grote animositeit tussen het arme zuiden en het rijke noorden, waar Turino zijn thuisbasis heeft. Umberto slaat zich onvervaard door alle moelijkheden heen, daarbij gesteund door zijn trouwe maatje, Tarantello. Ton Oosterhuis heeft een heerlijk rechttoe rechtaan avonturenboek geschreven waarin het onderscheid tussen goed en kwaad volkomen duidelijk is. De trouwe hond appelleert aan gevoelens van dierenliefde bij kinderen. Bij Turino wordt Umberto overvallen door gevoelens van eenzaamheid. Dit leidt tot een hechte vriendschap met de jonge Zweedse aankoop van Turino, Bertil, die door dezelfde gevoelens gekweld wordt. De held van het verhaal, Umberto, neemt het natuurlijk op voor zijn zieke zusje. Dit past naadloos in de ouderwetse opvatting, die nog volop in zwang is in de jaren zestig, van het zwakke meisje en de stoere jongen. In die zin zou het boek misschien herschreven kunnen worden in een tijd dat het vrouwenvoetbal zo’n geweldige opgang maakt. Aandoenlijk is de uitgebreide noot toegevoegd aan het boek over de geschiedenis van de mobiele telefoon die in de tijd dat het verhaal zich afspeelt nog niet bestaat. Ditzelfde geldt voor de noot over het gebruik van de mobilofoon door de politie, ook een residu uit het predigitale tijdperk.

Peter van Straaten
Een absolute meerwaarde bij het boek vormen de tekeningen van de jonge Peter van Straaten. Volgens sommigen gaat tekenen voor een groot deel over de kunst van het weglaten. In die zin is het prachtig om te zien hoe hij nog zoekende is naar de vaste vorm die zijn latere tekeningen kenmerken. Zo bezien is dit boek niet alleen een hommage aan Ton Oosterhuis, maar ook aan Peter van Straaten.

De wonderbenen van Umberto
Verschenen bij: Uitgeverij De Kring
ISBN: 9789462972742
192 pagina’s
Prijs: €17.99
Verschenen: 2023