Skip to content
De jongen die van de wereld hield

Zal Adem leven?

Adem kan niet wachten om geboren te worden. Maar dan echt. Want in het prachtige, sfeervolle De jongen die van de wereld hield van Tjibbe Veldkamp, verschijnt Adem als een mogelijk kind, dat hoopt later écht te leven. Hij is ontstaan uit de eerste blik die zijn potentiële ouders op elkaar wierpen. De vraag die centraal staat in het hele boek is echter: zullen die twee elkaar weerzien en gaat het dan ook echt wat worden? Kortom: zal Adem wel leven? Dat maakt het boek spannend. Het wordt een zoektocht vol avonturen, tegenslagen en vreemde wendingen.

De twee potentiële ouders gaan vrijwel meteen elk een andere kant op. Kan Adem dan nog wel levend worden? De ‘geest’, die Adem begeleidt, besluit hem met enige tegenzin en als hoge uitzondering een voorschot op het leven te geven.

“Het was beter hem niet te helpen, want van helpen kwam ellende, niets dan ellende, zo zeker als een anker zakt”, vindt ‘de geest’, die zelf meer dan genoeg heeft van al die levens op aarde. “Aan de andere kant: het jochie was wél geboren uit een eerste blik. Dat zag je zelden.”

Hierdoor kan Adem zijn ouders bij elkaar proberen te brengen. Adem ervaart daardoor ook hoe het is om op de wereld te zijn. Hij geniet volop van de sneeuw, van glijbaantje maken op het ijs en van een reling af te roetsjen. Hij houdt van de wereld en van het leven en gaat op zoek naar zijn ouders. Om te kunnen leven.

 “Leven is niet altijd lollig”, had geest Barkov gezegd. Dat daar iets in zit ervaart Adem tijdens zijn voorschot op het leven op allerlei manieren. Als jongetje van ongeveer elf jaar komt hij terecht in een omgeving waar armoede heerst en overleven (“regel 1: zorg voor jezelf”) mensen noopt tot het maken van andere keuzes dan als ze geld zouden hebben. De gebruikte namen in het boek en de illustratie van Mark Janssen op de voorkant, doen vermoeden dat het verhaal zich afspeelt in een Oost-Europees land. Later merken we aan de acties van de potentiële vader dat hier vermoedelijk ook een strikt en onderdrukkend regime heerst.

De paginagrote zwart wit illustraties van Mark Janssen zijn erg fraai en sluiten prachtig aan bij de sfeer van het boek. Ze voegen daarmee echt iets toe, zonder dat dit je eigen verbeelding in de weg staat.

Bedrog leren kennen, bestolen worden: het is allemaal tot daaraantoe, maar als je eigen moeder tegen je zegt, als je haar gevonden hebt: “Ik bén je moeder niet. En ik wil het ook niet worden.”, dan moet je ook als lezer even slikken. En dan brengt ze hem ook nog eens naar de nachtopvang. Dat komt aan omdat het contrast zo groot is met de onbevangen liefde die het jongetje voelt voor zijn moeder en alles om hem heen. Pas helemaal aan het eind van het boek wordt duidelijk waarom de mama zo handelde. Als je begrijpt waarom iemand iets doet, dan kun je ook liefhebben.

Het ongebruikelijke thema van nog niet geboren zijn, maar wel al je ouders kennen, staat in dit boek nergens de geloofwaardigheid in de weg. De lezer wordt helemaal meegenomen in de natuurgetrouwe gedachtewereld van de hoofdpersoon. Het helpt dat het jongetje alles al weet wat een ‘levend’ kereltje van die leeftijd ook weet en kent. Het hoeft niet alles nog te leren. Het is verstandig dat Tjibbe Veldkamp hiervoor heeft gekozen, want het maakt het verhaal niet onnodig ingewikkeld. Al schuurt het een beetje bij het idee dat Adem voor het eerst op de wereld is. Echter: de manier waarop het jongetje reflecteert op alles wat hij meemaakt, is zo doorleeft dat het niet uitmaakt of hij nu wel of niet een levend jongetje is. In het verhaal leeft hij. En hóe: onbevangen genietend en even open verbaasd over zaken die hem overkomen. Hij zet zich er overheen: wat hij meemaakt is geen alledaagse kost voor een knaap van elf, maar in zijn ogen is dat alles nu eenmaal wat bij het leven hoort. Leven is niet altijd lollig. En toch: leven is wat hij dolgraag wil.

In alles is dit daardoor veeleer een boek over het leven en over de liefde. En hoe sterker die liefde is, des te meer je kunt dragen. Maar nergens is het boek hoogdravend of filosofisch: het is gewoon zoals het is.

Tot het eind toe blijft het spannend of het wel gaat lukken. Zijn ouders lijken tegenpolen van elkaar en de tijd dringt: zijn voorschot op het leven is van beperkte duur. En de zandloper die hij meekreeg om te zien hoeveel tijd hij nog heeft loopt leeg.

Een aanrader!

De jongen die van de wereld hield
Verschenen bij: Uitgeverij Querido
ISBN: 9789045129235
184 pagina’s
Prijs: €17.99
Verschenen: 2023