Skip to content
Niet geschikt voor publicatie

Een overdonderend debuut

Niet geschikt voor publicatie van Gabrielle la Rose is alleen al vanwege zijn titel een intrigerend boek. Zo’n boek moet je gewoon lezen. Maar je wilt natuurlijk ook weten: wie is die schrijver? Gabrielle la Rose werkt bij de gemeente Amsterdam als beleidsadviseur schoolveiligheid op middelbare scholen. Zij is opgegroeid in de jaren tachtig in Amsterdam-Oost. Aanvankelijk woonde zij, na de scheiding van haar ouders, bij haar moeder en haar nieuwe vriend. Dit was voor haar geen veilige omgeving. Veel ruzie en geweld. Later is zij ingetrokken bij haar vader, die eigenlijk geen tijd voor haar had. Zij heeft de straatcultuur van hangjongeren goed leren kennen, omdat zij daar zelf deel van heeft uitgemaakt. Zij heeft met eigen ogen gezien hoe veel van deze jongeren aan hun lot worden overgelaten en een willige prooi worden van drugsdealers. Hoewel Niet geschikt voor publicatie sterk autobiografisch is, blijft het een roman en is Tyrell, de hoofdpersoon in het verhaal, een verzonnen figuur.

Op zoek naar veiligheid en liefde
Het verhaal speelt zich af in de jaren tachtig in haar eigen bekende buurt, in een volkswijk rondom het Beukenplein. De hoofdpersoon is Tyrelle, Tye voor zijn vrienden. Tyrelle groeit op in een gebroken gezin samen met zijn zusje Kimmetje. Voortdurend heeft zijn moeder een nieuw vriendje over de vloer. Het afscheid gaat vaak gepaard met veel geweld. Alleen de buurvrouw heeft in de gaten hoe het er in het gezin aan toe gaat. Als zij 112 belt, leidt dat tot ruzie. Na enige tijd neemt de broer van zijn moeder, oom Michiel, zijn intrek in huis. Hij brengt geld in het laatje en hij slaagt erin Tye voor zich in te nemen. Tye hecht zich aan hem en trekt zich aan hem op. Oom Michiel neemt de vaderrol op zich, maar allengs ontpopt hij zich steeds meer als een zeer gewelddadige man, die zijn handen niet thuis kan houden en zich niet alleen aan Kimmetje vergrijpt, maar ook aan Tye. Moeder ziet het gebeuren, maar doet niets en trekt voortdurend partij voor haar broer.

Het gaat niet goed met Tye. Problemen op school, criminele vergrijpen op straat. Tijdens een illegale vechtwedstrijd, waar geld te verdienen is met gokken, wordt Tye als vechtersbaas opgemerkt door Don, een klassieke penozefiguur. Don ontfermt zich over hem en wordt een soort vaderfiguur voor hem, bij wie hij terecht kan als het thuis niet meer te harden is. Hij brengt hem de normen en waarden bij die passen bij een gesloten club, die de reguliere samenleving als haar vijand ziet. Als Tye tenslotte in aanraking komt met justitie krijgt hij jeugd-tbs en verblijft gedurende twee jaar in een jeugdgevangenis. Alleen Don komt hem regelmatig opzoeken. Hij leert hem dat het verstandig is zijn tijd goed te gebruiken, niet met als oogmerk om een beter mens te worden, maar om zo snel mogelijk vrij te komen. Als hij achttien is, komt hij op vrije voeten en houdt de bemoeienis van jeugdzorg op. Tye wordt overgelaten aan de zorg van Don. Tye heeft zijn tijd in de gevangenis inderdaad goed gebruikt. Hij heeft een huiveringwekkend plan bedacht om veel geld te verdienen en wraak te nemen op de maatschappij.

Hartverscheurend mooi
Niet geschikt voor publicatie is een debuutroman van hoge kwaliteit waarin Gabrielle la Rose de lezer confronteert met de gevolgen van falend overheidsbeleid op het gebied van de jeugdzorg. Tye is in wezen een lieve jongen, zorgzaam voor zijn zusje en begaan met zijn moeder. Hij is slim en hunkert naar genegenheid, vertrouwen en vaste normen en waarden. Thuis is dat niet voor hem weggelegd. Hij vindt dat uiteindelijk bij Don, alleen biedt deze hem dit alles in een criminele context, in een parallelle wereld, in de onderwereld. Tye heeft geleerd hard te zijn voor zichzelf, je niet zwak te betonen en trouw aan vrienden, maar ook genadeloos af te rekenen met vrienden die je blijken te bedriegen. Zo verwerf je respect. Dat is heel belangrijk: respect. Voor liefde is geen plaats. Tye heeft zich ontwikkeld tot een meedogenloze man, niet in staat tot het aangaan van een werkelijk warme relatie. Dat is goed te zien in de seksscènes in het boek, die getuigen van een geweldadige imborst en niets van intimiteit laten zien. Dit zijn schokkende, liefdeloze taferelen om te lezen. De schoonheid van het boek schuilt dan ook vooral in de verontwaardiging die het verhaal bij de lezer oproept over zoveel maatschappelijk onvermogen van met name de hulpverleningsinstellingen om een jong mens goed te begeleiden op zijn weg naar volwassenheid. Het is zo dicht op de huid geschreven, dat het huilen je soms nader staat dan het lachen. Gabrielle la Rose weet waarover ze schrijft en zij doet dit met heel haar hart. De verontwaardiging maakt zij goed voelbaar, niet door zich te verliezen in larmoyante beschrijvingen, maar door een kille, nauwgezet beschreven observering.

Niet geschikt voor publicatie is, voor wie het wil lezen, een meeslepend boek geworden. Vanaf de eerste bladzijde wordt de lezer in het diepe gegooid en geconfronteerd met een gruwelijke moord. Verderop in het boek wordt duidelijk wat de achtergrond hiervan is. Het verhaal wordt opgebouwd langs twee lijnen: nu en toen. Nu is de wereld van de volwassen Tye na zijn tijd in de jeugdgevangenis als hij zijn rol gaat spelen in de bende van Don. In toen zien we zijn jeugdjaren thuis met zijn moeder, Kimmetje en oom Michiel. Het is geschreven in een heel directe stijl, waarin Gabrielle la Rose veel gebruik maakt van het jargon van de straat dat zij goed kent en waaromtrent zij aan het eind een verklarende woordenlijst toevoegt.

Huub Bartman

Ik heb jarenlang als geschiedenisdocent gewerkt in het voortgezet onderwijs. Mijn belangstelling voor geschiedenis is al vroeg gewekt en had vooral romantische inslag. Op de basisschool heb ik, samen met mijn broer, de strips van de Rode Ridder verslonden, avontuurlijke verhalen die zich afspeelden in het Vlaanderen van de Middeleeuwen met pakkende titels als 'Storm over Damme'. Op de middelbare school lag de focus vooral op de Grieks-Romeinse Oudheid. De verhalen van de Spartaanse koning Leonidas in de strijd tegen de Perzen en van de Atheense staatsman Pericles tegen de Spartanen. Bij de Romeinen werd ik gegrepen door de gruwelen van keizer Nero die zijn eigen stad in brand stak en zijn geliefde leraar Seneca en moeder Agripina de dood in joeg aldus de historicus Tacitus. Later begreep ik dat Tacitus nogal bevooroordeeld was. Ik werd uiteindelijk steeds meer gegrepen door de filosofische inslag van de Grieken door het lezen van Plato en zijn verhalen over Socrates. Eind middelbare school werd ik meer politiek bewust, vooral door de dagelijkse TV-beelden van de oorlog in Vietnam.

Niet geschikt voor publicatie
Verschenen bij: Uitgeverij Lebowski
464 pagina’s
Prijs: €22.99
Verschenen: 2023