Skip to content
De grootste voetafdruk

Een enorme puinhoop

We zijn met zijn acht miljarden op aarde, inmiddels. Een niet te bevatten aantal. En we hebben er met zijn allen ook een niet te bevatten rotzooi van gemaakt. In De grootste voetafdruk drukken Rob (auteur) en Tom (illustrator) Sears ons op geestige maar niet mis te verstane wijze met de neus op de feiten.

Hallo, leuk je te ontmoeten
De Sears-broers zeggen het zelf: onze hersenen zijn niet gemaakt om gigantische getallen te bevatten. Toch doen ze vervolgens een geslaagde poging om dat wat niet te bevatten is in woord en beeld inzichtelijk te maken. Om met acht miljard mensen kennis te maken moet je bijvoorbeeld duizend jaar lang dag en nacht ‘hallo, leuk je te ontmoeten’ zeggen. En als je de hele wereldbevolking in een Samenkneedmachine stopt, komt daar een megamens uit van drie kilometer hoog en 390 miljoen ton zwaar. Dat gaat nog steeds ons voorstellingsvermogen te boven, dus wordt die megamens – de hoofdpersoon van dit boek – nog eens afgezet tegen de hoogste wolkenkrabber van West-Europa en de Titanic. De plas van deze megamens van onbepaald geslacht (want 49,6% vrouwelijk en 50,4% mannelijk) vult alle kanalen van Venetië. De Rode Zee – met een diepte van 450 meter – is maar een plasje waar die zich in kan opfrissen. Zo krijgen we als lezer niet alleen een beeld van de omvang van de mensheid, maar doen we ook een hoop kennis van de wereld op. Waar nodig is die door vertaler Berd Ruttenberg omgezet naar Nederlandse begrippen. Want ongelooflijk maar waar: die hele mensheid past op een stukje aarde ter grootte van de provincie Utrecht.

Rommelklont
De duidelijke opbouw van het boek voert ons moeiteloos mee naar de boodschap van de schrijvers. Die wordt dankzij het grote lettertype, de vele illustraties en de beknopte, luchtige teksten zeer toegankelijk gebracht. Maar terwijl de toon onverminderd geestig blijft, gaat het boek daarbij steeds meer schuren – een heel mooi contrast. Eerst maken de Sears-broers pijnlijk inzichtelijk hoe de mensheid in iets meer dan honderd jaar is gegroeid ten koste van de dierenpopulatie. Vervolgens brengen ze in kaart hoeveel we met zijn allen eten, en wat we daarvoor nodig hebben. Voor de megahamburger van 1,8 kilometer doorsnede die we per jaar opeten, wordt bijvoorbeeld 4 quadriljoen water verbruikt. Of nou ja, opeten – een derde daarvan gooien we gewoon weg. En dan begint het boek ons pas echt een spiegel voor te houden. Onze megaconsumptie – inclusief behoefte aan schermpjes – maakt dat we de aarde uitputten. Om maar niet te spreken van de kleren die we al na een paar keer dragen weggooien, al het plastic dat we in zee dumpen en de bomen die we omhakken voor kasten die we niet echt nodig hebben. Geen wonder dat er dieren uitsterven. In een koortsdroom verschijnt de geest van iedereen die voor ons leefde om de impact van ons handelen nog eens extra in perspectief te zetten. Want hoe mega ook, de megamens maakt uiteindelijk maar 0,01% uit van al het leven op aarde, en heeft wél een ‘rommelklont’ geproduceerd die groter is dan al dat leven op aarde.

Onevenwichtig
Nogal een kunstgreep, die koortsdroom. En tegen die tijd treedt er wel een soort verzadiging op door al die vergelijkingen en opsommingen van ons slechte gedrag. Het is bijna niet te verdragen, al die confrontaties met hoe verkeerd we bezig zijn. Het maakt je als lezer beschaamd, en dat is een knappe verdienste. Want er is geen ontsnappen aan deze boodschap, niet in het boek en niet in het echt. Toch eindigen de broers – net op tijd – met een lichtpuntje. Want als we in staat zijn om dingen als een megahamburger te maken, dan kunnen we toch ook een megarotzooi opruimen? Hoewel ze hier nog een interessant en geruststellend onderzoek noemen dat de grote impact van natuurherstel aantoont, zijn de verdere suggesties die ze doen ter bestrijding van de megarotzooi nogal voor de hand liggend en summier. En dat we ‘zelfs als het niet zou lukken’ toch in ieder geval moeten probéren onze troep op te ruimen, is na al het gegloom in het sterke voorafgaande deel nogal een krachteloze aansporing. Het maakt het boek ietwat onevenwichtig; we hadden hier wel wat meer concrete en onderbouwde suggesties kunnen gebruiken, en een ferme oproep tot actie.

Maar dat de mens er een puinhoop van gemaakt heeft en daar nu iets aan moet doen, die boodschap komt goed uit de verf. Een geestig boek met een serieuze boodschap; De grootste voetafdruk zal je gegarandeerd bijblijven.

De grootste voetafdruk
Verschenen bij: Uitgeverij Hoogland & Van Klaveren
ISBN: 9789089674128
96 pagina’s
Prijs: €24.90
Vertaling door: Berd Ruttenberg
Verschenen: 2023