De verschillende kanten van verlies

Oets is met zijn moeder bij het asiel om een hond te adopteren. Wanneer hij een nieuwe naam voor de hond voorstelt, ontstaat er een ongemakkelijk moment: hij wil de hond Bent noemen, de naam van zijn overleden tweelingbroer. Dan ontvouwt zich een pijnlijke situatie, een trauma waar het gezin iedere dag mee worstelt. Dit is het begin van Het boek van Bent, een verhaal over rouw en het omgaan met verlies, geschreven door Robert van Dijk. 

Al in het eerste hoofdstuk krijg je een goed beeld van de rol die het onderliggende thema rouw speelt. Het verlies waar het gezin al drie jaar mee kampt manifesteert zich bij ieder familielid op een andere manier. De moeder is er niet altijd met haar hoofd bij, want haar gedachten blijven uitgaan naar haar overleden zoon. Zij wil over Bent blijven praten, zodat hij nooit vergeten wordt. De vader gaat op een heel andere manier met de dood van zijn zoon om. In het dagelijks leven heeft hij een muur om zich heen gebouwd, zijn emoties diep weggestopt. Hij breekt pas op momenten dat hij compleet alleen is en niemand hem ziet. 

Centraal in het verhaal staat de manier waarop de achtergebleven zoon Oets omgaat met de dood van zijn tweelingbroer. Hij lijkt zich niets meer te herinneren van Bent. Voor zijn moeder levert dat enorme frustraties op, zij kan zich niet inleven in het geheugenverlies van Oets: ‘Jullie lagen samen in de kinderwagen, ik gaf jullie samen borstvoeding, jullie speelden samen met dezelfde rammelaar, jullie droomden dezelfde dromen, jullie zaten in dezelfde buik. Zoiets vergeet je toch niet?’

Geheugenverlies
Wat zijn ouders niet weten, is dat Oets zich alles gewoon herinnert: het leven van zijn broer, de ruzies en de lol die ze samen hadden. Hij herinnert zich ook het moment dat Bent stierf. Oets houdt tegenover iedereen vol dat hij alle herinneringen kwijt is. Het is zijn manier om het verlies weg te stoppen: ‘Alles weet ik nog. Maar ik wil het allemaal niet meer weten, want het doet pijn, al dat weten. Vergeten wil ik het, ik wil het allemaal vergeten en ik wil dat jullie het ook vergeten.’

Het enige waar Oets zich aan vastklampt, is het dagboek van Bent. Zijn ouders weten niet van het bestaan ervan af en Oets doet er alles aan om het geheim te houden. Want als zijn moeder het vindt, heeft ze nog iets waarmee ze Bent nog langer in leven probeert te houden.

Omgaan met verlies
Hoewel het trauma en het verlies zorgen voor een zwaar begin van het verhaal, krijgt Het boek van Bent meer lucht wanneer Venne haar intrede doet. Zij blijkt het vriendinnetje van Bent te zijn, het meisje waarover Bent nooit iets heeft gezegd. Venne ziet Oets aan voor zijn broer en blijkt niks van Bents dood af te weten. Dat brengt Oets in tweestrijd: blijft hij zich voordoen als zijn tweelingbroer of vertelt hij Venne de waarheid? De dynamiek die het personage Venne brengt is een mooie ontwikkeling binnen een hartverscheurend verhaal. Zij laat Oets en zijn ouders op een andere manier kijken naar hoe ze met het trauma, en met elkaar, omgaan. Ze is de verandering die Oets nodig heeft om het verlies van zijn broer van een andere kant te bekijken. 

Met zijn schrijfstijl weet Van Dijk je van begin tot eind te boeien en je te betrekken bij het leven van een gezin. Wat Van Dijk heel knap heeft gedaan met Het boek van Bent, is de verschillende kanten van rouw laten zien. In heldere taal en met veel respect laat hij zien dat de dood van een naaste lang, zo niet voor altijd, bij je blijft. En dat iedereen iets anders nodig heeft voor rouwverwerking. Gaandeweg het verhaal zit er een duidelijke ontwikkeling in dat omgaan met verlies. De familieleden vinden elkaar langzaamaan weer en hoop keert een beetje terug. Het boek laat zien dat je kunt doorgaan met je leven, zonder dat je iemand hoeft te vergeten.