Skip to content
Net als ik

De veerkracht van een jonge vluchteling

Het debuut Net als ik is een autobiografie die is geschreven door de inmiddels 25-jarige, Syrische, Muzoon Almellehan. Ze heeft op haar jonge leeftijd al een hele staat van dienst en is de jongste GoodWill-ambassadeur van UNICEF met een vluchtelingenstatus. Ook nam ze een plek in op de lijst ’21 under 21’ door Teen Vogue.

In dit fraaie boek vertelt ze over haar leven in vluchtelingenkampen en hoe ze uiteindelijk asiel krijgt in Engeland. Heftige kost, maar luchtig en positief gebracht. Muzoon Almellehan slaagt erin vooral een mooi en sfeervol jeugdboek te schrijven vanuit de beleving van een opgroeiend meisje van twaalf. Muzoon staat bekend als ‘activiste’. Maar we zien gewoon een meisje dat door de snel veranderende wereld om haar heen zich als vanzelf inzet in haar strijd om meisjes en hun ouders er toe te bewegen vooral naar school te gaan. Want in de vluchtelingenkampen ziet ze haar landgenoten er steeds vaker voor kiezen dat niet te doen. Waarom zou je als meisje nog naar school gaan als je toch gaat trouwen? Ze praat de blaren op haar tong om ouders en leeftijdgenootjes ervan te overtuigen dat als je aan een goede toekomst voor jezelf en voor je land wilt bouwen, je ervoor moet zorgen dat je kennis opdoet. Toch is Net als ik geen hoogdravend, activistisch boek: het is een prachtig en meeslepend young adult boek geworden. Muzoon Almellehan heeft een vlotte, aanstekelijk lichte en erg optimistische manier van schrijven.

Beelden die je haast kunt ruiken
We groeien langzaam met Muzoon mee en maken allereerst kennis met haar leven in Syrië, voorafgaand aan de grotere gebeurtenissen. Hoe neefjes en nichtjes samen met haar en haar broertjes voetballen op straat, een Japanse animatieserie van de televisie naspelend. Hoe het gezin met alle familieleden en omwonenden op warme avonden op het dak van hun woning zit en hoe Muroon op een avond smeekt op het dak te mogen slapen. Hoe ze aan de takken van de boomgaard hangt tijdens het oogsten van de olijven. Het is allemaal heel beeldend en gedetailleerd verwoord en de sfeer wordt hierdoor zo kleurrijk omschreven dat je haast kunt ruiken waar je bent. Zoals bijvoorbeeld de harissacake die ze samen met haar lievelingstante bakt maar die jammerlijk mislukt. Ook de eenvoud spreekt aan. Straten en huizen hebben geen naam of nummer. ‘Als we iemand moesten vertellen hoe je bij ons huis kwam, zeiden we: vanaf Nayefs winkel de straat omhoog, en dan is het het huis met de wingerd tegen de voorgevel.’

Een glazen bol waarin het gaat sneeuwen
Muzoon geniet het meest van paddenstoelen zoeken en als ze op een dag daarvan thuis komt is er iets vreemds aan de hand. Haar vader zit op een ongewoon tijdstip voor de tv. Al Jazeera zendt beelden uit van de opstanden in Tunesië ‘waar de ban van de angst is doorbroken’. Al snel volgen de opstanden op het Tahrirplein in Egypte. En tot grote verbazing van Muzoon slaan de protesten ook over naar Damascus en zelfs haar eigen dorp. Ze is trots op haar landgenoten die de moed krijgen mee te doen met de protesten en daarmee bewust het gevaar lopen doodgeschoten te worden; door je eigen landgenoten! Er heerst steeds de dreiging van soldaten die je huis komen doorzoeken op zoek naar mannen die mogelijk aan de opstanden meededen. Maar de kinderen blijven gewoon doorspelen, omdat dit het minst zou opvallen. En aanvankelijk bleven de scholen ook gewoon open: ‘Ik was gemotiveerder dan ooit om veel te leren. Het onrecht en de wreedheid die ik om me heen zag, raakte me zo dat ik er iets aan wilde doen. Alleen had ik geen idee hoe ik dat voor elkaar moest krijgen. En dus had ik bedacht dat ik op zijn minst goed mijn best kon doen op school.’

Als het niet meer veilig is om te blijven besluit haar vader met het gezin te vluchten en belanden ze eerst in het vluchtelingenkamp Zaatari in Jordanië en later in Azraq, nog verder weg van haar achtergebleven familieleden. In beide kampen zijn provisorische schooltjes van Unicef en omdat zij zoveel mogelijk meisjes en ouders het belang van onderwijs probeert bij te brengen, wordt ze een keer bezocht door een delegatie van Unicef. Al snel daarna wordt ze voor journalisten woordvoerder namens het kamp. En zo wordt zij het boegbeeld van Unicef. Via wie ze uiteindelijk een mogelijkheid krijgt om zich samen met haar gezin in Newcastle te vestigen.

Over alle gebeurtenissen schrijft ze: ‘Soms voel ik mijn leven wel wat lijken op zo’n glazen bol waarin het gaat sneeuwen als je hem omkeert. De revolutie, de bombardementen en onze vlucht uit Syrië hadden mijn leven telkens weer opgeschud.’

Dat kun jij ook!
Naast de beschrijving van haar leven beklemtoont Muzoon in haar boek vooral dat je veerkracht kunt houden en dat het belangrijk is het verschil te maken door niet bij de pakken neer te gaan zitten. En dat je, net als zij, de power in jezelf kunt aanspreken en wat dat kan betekenen. Ze wil dat je, net als zij, je stem gebruikt.

Vandaar de titel van het boek: Net als ik. Je kunt je afvragen of dit wel de juiste titel voor dit boek was. Lang niet iedereen is net als zij, niet qua omstandigheden en niet qua lef. Maar het is duidelijk wat ze ermee bedoelt. Het zal jonge lezers, mede vanwege de soepele stijl waarin ze dit boek schreef, kunnen inspireren en aanzetten tot een zo bewonderenswaardig veerkrachtige levenshouding. Een boek dat zoveel mogelijk gelezen moet worden! Ook en misschien wel júist ook door volwassenen. Wij hebben Anne Frank. Syrië heeft Muzoon Almellehan.

Net als ik
Verschenen bij: Uitgeverij Kluitman
ISBN: 9789020624427
240 pagina’s
Prijs: €18.99
Vertaling door: Merel Leene
Verschenen: 2024