Skip to content
De vlucht van Farid

De harde werkelijkheid – over een jonge vluchteling

De vlucht van Farid van de Vlaamse auteur Marc de Bel is gebaseerd op de waargebeurde geschiedenis van Farid Safiri, een Afghaanse jongen van dertien die met zijn familie in een klein dorp in de Zafar-vallei woont. Ze behoren tot de etnische minderheidsgroep de Hazara, die de sjiitische Islam aanhangt. Deze groep wordt gediscrimineerd door de taliban en alle andere Afghaanse groeperingen die tot de Soennieten behoren.

De familie van Farid heeft het niet makkelijk, het is een hard leven. Het heeft al jaren nauwelijks geregend en de taliban worden steeds machtiger. Halverwege 2019 besluiten Farids ouders hem te laten vluchten, ze hebben België, in hun hoofd om daar asiel aan te vragen met de hoop dat de familie zich later bij hem mag voegen. Farids vader regelt de transfers met mensensmokkelaars. Dit kost duizenden dollars. Dat de mensensmokkelaars eerder niet dan wel betrouwbaar zijn neemt hij op de koop toe.

Herdersjongen wordt vluchteling
Farid is pienter en leergierig, hij droomt ervan om astronaut, voetballer, onderwijzer en tekenaar te worden. Hij voetbalt met zijn vrienden en hoedt zijn geit in de bergen. Als hij zijn familie verlaat, worden zijn tamelijk onbezorgde jeugd en naïviteit hem wreed ontnomen.

 

© Imamdad Noori

Zijn oom brengt hem naar Kabul, waar hij meteen bestolen wordt. Gelukkig stuit hij vervolgens op vier goede jongens en met hen woont hij in een ruïne in de stad, waar het stinkt naar geitenkeutels en rattenpis. Hij moet op zoek naar een betrouwbare smokkelaar die hem naar de grens met Iran kan brengen, wat niet meevalt. Tot die tijd leeft Farid met zijn vrienden op straat. Hij wordt street wise, pikt wat Engels op van toeristen, verkoopt ballonnen en sjachert eten en dollars bij elkaar. Hij ontmoet Samir, een meisje dat zich verkleedt als jongen, zodat ze meer vrijheid heeft. Samir (Samira dus) is de dochter van een arts, haar familie behoort tot de Soennieten, maar ze zijn vrij van geest en voelen zich niet beter dan de Hazara. Ze willen ook het land uit, liefst naar Amerika. Het is liefde op het eerste gezicht tussen de kinderen. Ze kennen elkaar net als Farid een smokkelaar vindt die hem naar de grens met Iran zal brengen, voor Farid opnieuw een afscheid van een dierbaar persoon.

IJzingwekkend en mensonterend
Tijdens deze tocht ontmoet Farid de paar jaar oudere Kamal, een ex-talibanstrijder, zo blijkt, met het hart op de juiste plaats. Hij is een deserteur, leeft onder de radar en dit wordt zijn derde vluchtpoging. Ze trekken elkaar door ijzingwekkende en mensonterende situaties, een tocht door de bergen, deals met mensensmokkelaars. Ze worden opgelicht, achtergelaten op een parkeerplaats en ontsnappen ternauwernood aan de keiharde grenspolitie en als Farid verschillende malen bijna wordt verkracht, is Kamal zijn redder in nood.
‘”Wanhoop nooit want als je echt in nood zit, verschijnt er altijd wel iemand die je helpt”, beweerde de opa van Rahman.’

© Imamdad Noori

Na een barre tocht met veel ontberingen komen ze op Lesbos aan, in Griekenland, waar Farid in het beruchte vluchtelingenkamp Moria terechtkomt. Opnieuw wordt Farid blootgesteld aan afschuwelijke toestanden en mensonterende omstandigheden. Farid leeft er onder grote druk. De belofte aan zijn ouders: ‘Ons lot ligt in jouw handen, Farid.’ helpt hem stand te houden.

Lichtpuntjes en hoop
Lichtpunt is dat Samira en haar ouders in dit kamp terecht komen. Farid is creatief, hij tekent leuk en verkoopt zijn tekeningen op straat aan toeristen. Na de grote brand in kamp Moria wordt hij ingedeeld bij de groep minderjarigen die eindelijk asiel krijgen in Europa. Tot slot komt hij zwaar getraumatiseerd in België aan waar hij wordt opgenomen in een liefdevol pleegezin. Of hij zijn familie of Samira ooit zal terugzien, moet de toekomst uitwijzen.

Marc de Bel sprak persoonlijk met Farid, zo blijkt in de epiloog. Tussen de tekst zijn foto’s en tekeningen van Farid opgenomen. Evenals belangrijke achtergrondinformatie in de vorm van vereenvoudigde krantenartikelen over de gebeurtenissen in Afghanistan tot half augustus 2022 waarna het land op slot ging. De krantenartikelen hadden wel iets compacter geredigeerd mogen worden, de vele feiten en herhaling doen de aandacht ietwat verslappen.

Deze Young-Adultroman is een grimmig, maar urgent verhaal voor jong en oud. Hoewel het geen lichte kost is, zouden veel mensen het moeten lezen. Het geeft een oprecht beeld van de uitzichtloze en mensonterende situatie van de vluchteling bij monde van een dertienjarige. Farid is geen gelukzoeker, zoals deze kinderen in het westen wel worden genoemd, maar hij is gestuurd door zijn familie omdat ze geen andere keuze hebben onder het verstikkende en zeer onderdrukkende talibanbewind.

Marc de Bel, voorheen leraar, debuteerde in 1986 met Het ei van oom Trotter en is sindsdien fulltime auteur. Van zijn hand verschenen er al meer dan 190 titels. Zijn boeken vallen geregeld in de prijzen bij de Leesjury, De Kleine Cervantes en de Inclusieve Griffel.

De vlucht van Farid werd gepresenteerd op Wereldvluchtelingendag 2023 in Gent.

De vlucht van Farid
Verschenen bij: Uitgeverij Pelckmans
ISBN: 9789463375115
300 pagina’s
Prijs: €22
Verschenen: 2023