Categorie: Non Fictie
De grote Matisse atlas In de Atlas-serie van uitgeverij Rubinstein verscheen in 2015 een prentenboek De grote Van Gogh Atlas over het leven en werk van Vincent van Gogh, die Nienke Denekamp samen met René van Blerk schreef. Nu is Henri Matisse aan de beurt in De Grote Matisse Atlas. Aan het eind van de […]
Zo zat het dus met de kip en het ei
Recensie door: Adri Altink
Heel veel nieuwsgierig makende weetjes in Wat was er het eerst? van de Engelse auteur Kit Frost en Noord-Ierse illustrator Aaron Cushley. In Nederland is Frost niet zo bekend, maar in haar eigen land publiceerde ze al tientallen boeken voor kinderen vanaf zeven jaar. Cushley zorgde voor de afbeeldingen en vormgeving van Wat was er het eerst? Hij leverde grappige tekeningen om de teksten heen, zoals van mannen die een reusachtige maiskolf omhoog trekken naar de toiletbril: Zuid-Amerikaanse WC-gangers gebruikten gedroogde maïskolven na de stoelgang.
Alles over hele grote schepen
Recensie door: Miet De Bruyn
Thomas Vergote en Jasper Rietman hebben met Zo varen de grootste schepen de wereld rond, een aantrekkelijk en indrukwekkend non-fictieboek gemaakt voor kinderen vanaf een jaar of negen. Het werk heeft vooraan een overzichtelijke, mooi geïllustreerde inhoudstafel, waardoor je in een oogopslag ziet wat je erin kan terugvinden: een inleiding, een nawoord en acht inhoudelijke hoofdstukken. In het eerste hoofdstuk legt Vergote uit wat de zee eigenlijk is, hoe ze ontstaat en hoe ze deel uitmaakt van de waterkringloop, wat eb en vloed zijn en hoe ze werken, enz …
De spreeuw mag niet ontbreken in de parade van vogels die voorbij komen in De Mega-Omnivogel van de Nieuw-Zeelandse illustrator Giselle Clarkson (1989). Bibi Dumon Tak zette het om in fris Nederlands, net als ze twee jaar geleden ook met Clarksons vorige Het buitengewone handboek voor de observatoloog deed. Ging dat boek over zowel flora als fauna, nu leert de lezer uitsluitend vogels observeren.
Ik teken de lente bevat meer dan dertig opdrachten voor het tekenen van dingen die met het voorjaar te maken hebben. Daaraan zijn ook nog eens vier knutselideeën toegevoegd. In alle gevallen gaat het om gestileerde tekeningen van dieren zoals een hond en ingekleurde vlakken, een konijn, een kat, een ooievaar enzovoort en voorwerpen als een gieter, een bloempot, een picknickmand en een citroen. Van al die zaken worden steeds meer lijntjes toegevoegd die leiden tot een zeer herkenbaar eindresultaat. In het geval van een hond bijvoorbeeld wordt dat proces in vijftien simpele stapjes weergegeven. Dit lenteboek verscheen vrijwel gelijktijdig met een deeltje over de zomer.
Kleine beestjes, grootse verwondering
Recensie door: Melanie Roseboom
Het dikke boek van alle bijzondere insecten en andere beestjes bewijst dat je niet naar verre jungles of diepe oceanen hoeft af te rijzen om bijzondere dieren te ontdekken. De meest fascinerende verhalen blijken soms gewoon onder een steen, tussen het gras of op een bloemblad te vinden. Met dit rijkgevulde informatieve boek neemt Jess French lezers mee in de wonderlijke wereld van insecten en andere kleine ongewervelden.
‘Alles over tijd’ begint in het groot met een uitleg over het begrip tijd en de relativiteit van de beleving ervan in ons eigen dagelijkse bestaan (hij kan voorbijvliegen maar ook traag voortkruipen), maar ook in de geschiedenis en de ruimte (de relativiteitstheorie van Einstein wordt in twee korte tekstblokjes uitgelegd). Niet alleen mensen leven met tijd, maar ook planten en dieren (een bijenkolonie die in Parijs op vaste tijden te eten kreeg, bleek na een vlucht naar New York vijf uur te vroeg te willen eten; een jetlag dus, net als wij die kennen).
Als we de mens op aarde bestuderen doen we dat onbewust altijd vanuit een geo- en antropocentrische blik. We zijn een beetje als de slager die zijn eigen vlees beoordeelt: op zijn zachts gezegd vooringenomen en geneigd vooral te laten zien waartoe we allemaal in staat zijn. De Poolse auteur Ewa Solarz en haar landgenoot, tekenaar Robert Czajka, proberen dat in Aardbewoners anders te doen. Ze baseren zich op een rapport van een Expeditie voor Interplanetair Onderzoek dat het hele universum bestudeert en dus met distantie naar de wezens op de planeet Aarde kijkt.
Meestal signaleren we in deze rubriek vrij recente boeken. Maar het boek Dit is een dictatuur is op dit moment qua thematiek actueel, en daarom brengen we het hier nu ook onder de aandacht. Het is een van oorsprong Spaans boek dat al bijna vijftig jaar geleden verschenen is. Het legt aan kinderen uit wat een dictator is, wat in een totalitair regime de gevaren van ‘anders denken’ zijn en wat het belang van democratie is.
Leren leren
Door: Adri Altink
Een beroemde anekdote over schrijver Simon Vestdijk – zou zijn naam op scholen nog ooit vallen? – is dat hij zijn stofzuiger aanzette om zich op zijn schrijven te kunnen concentreren; dan had hij in elk geval geen last van overvliegende straaljagers. Kun je je met lawaai wel concentreren? In Train je Brain gaan Annemarie Venemans en Esther Walraven tamelijk uitvoerig op die vraag in. ‘Totale stilte werkt het allerbeste’ is hun uitgangspunt. Maar echt stil is het nooit: er tikt altijd een klok of je hoort pratende mensen of verkeer: ‘Dan kan muziek soms juist helpen; je wordt dan niet door elk geluidje afgeleid’. Wat Vestdijk (door de auteurs niet genoemd overigens) deed was dus zo gek nog niet.
De Duitse Katherina von der Gathen (1972) geeft seksuele voorlichting aan kinderen. Ze is ook schrijfster van non-fictie kinderboeken en het is dus geen wonder dat de onderwerpen daarvan met voorlichting aan kinderen te maken hebben. De meest uiteenlopende zaken komen langs: lichamelijke en geestelijke gezondheid, gender, schoonheidsidealen (en wat je je daarvan wel of niet moet aantrekken), wat je lichaam allemaal kan, communicatie en natuurlijk verliefdheid en seksualiteit. Per onderwerp zijn er korte blokjes tekst. In haar meest recente boek ‘AnyBody. Alles wat je altijd al wilde weten over je lichaam’ komen de meest uiteenlopende zaken langs: lichamelijke en geestelijke gezondheid, gender, schoonheidsidealen (en wat je je daarvan wel of niet moet aantrekken), wat je lichaam allemaal kan, communicatie en natuurlijk verliefdheid en seksualiteit. Per onderwerp zijn er korte blokjes tekst.
De inhoudsopgave van Het Efteling sprookjesbakboek dat deze week bij uitgeverij Rubinstein is verschenen, maakt je meteen blij en nieuwsgierig. Niet alleen door de aantrekkelijke vormgeving, maar ook door de aangekondigde recepten: de koekjes van Roodkapje voor oma, bokkenpootjes van de wolf en de zeven geitjes, speculaaspoppen van Pinokkio en knapperige stokjes met rode pesto van het meisje met de zwavelstokjes, en nog veel meer!
Met kinderboeken over de plantenwereld kunnen intussen hele bibliotheekkasten worden gevuld. Toch komen er steeds weer nieuwe. Over die wondere wereld raak je niet snel uitgepraat. Met De plant die aan land krooplegt Casper van der Kooi, bioloog aan de Rijksuniversiteit Groningen, op zijn manier uit hoe fascinerend het gedrag van planten is. Op een toon van “Wist je dat…?” serveert hij in heel kort bestek allerlei weetjes over planten die de nieuwsgierigheid prikkelen.
In de serie ‘Bliksemlezen’ van uitgeverij Van Goor, waarin eerder al boekjes verschenen over slaap en zoetigheid is nu de kosmos aan de beurt. Het zijn handzame boekjes in simpele taal voor de laagste klassen van het basisonderwijs. Ze (er is intussen alweer een nieuw deeltje over dinosaurussen verschenen) stellen steeds heldere vragen zoals in dit boekje van wetenschapsjournalist Govert Schilling: ‘Kun je sterren zien die niet meer bestaan?’ en ‘Wat is een exoplaneet?’
Vorig jaar verscheen een nieuw alfabetboek met de (ironisch bedoelde?) aanmatigende titel Het Allermooiste, Buitengewone en Complete Boek van alle Letters van Tom Schamp. Hij noemt zijn boek een abecedarium. Dat is ook wel terecht omdat zijn boek naast de vorm van de letters vooral het gebruik ervan in woorden en zinnen laat zien. Ton Schamp is een Belgische illustrator van kinderboeken met een voorliefde voor drukke fantasievolle tekeningen vol grapjes.
Wie is als kind niet opgegroeid met beren? Met knuffelbare als de teddybeer en later misschien als vermaak in een circus een beer die danste of andere kunstjes kon. Beer Baloe kwam tot ons via boeken en films onder de titel Jungleboek en Paddington op dezelfde manier. Voor volwassenen wordt de beer ineens een gevaar […]
In het Nawoord bij Proud schrijft auteur Nadine Swagerman: ‘Ik had dit boek nog minstens 100 pagina’s dikker kunnen maken’. Dat is een opvallende zin voor wie haar boek heeft gelezen en vast kan stellen dat het een zeer gedetailleerd, bijna encyclopedisch, overzicht is van alles wat te maken heeft met de queerwereld. Alle aspecten, zoals terminologieën (‘labels’), seks, relaties en de geschiedenis van queer komen in alle nuances langs. Het boek is bovendien geschreven voor een brede groep lezers: jongeren die zich voor het eerst vragen stellen over hun geaardheid binnen het lhbtiqap+-spectrum, maar ook voor ouders, familieleden, docenten, sportcoaches enzovoort. Dat alles om elke verlegenheid om vragen te durven stellen met zachte hand weg te masseren.
Twijfel is macht
Recensie door: Adri Altink
Jan Paul Schutten, auteur van een alsmaar groeiende lijst van kinderboeken over geschiedenis en wetenschap, vermeldt een anekdote in zijn pas verschenen Complot. Je moet complotdenkers niet bestrijden door te doen alsof ze gek of dom zijn, wil hij maar zeggen. Ga met ze in gesprek door vragen te stellen, becommentarieer de antwoorden niet, maar vraag door. Dat is wat Schutten op een bepaalde manier zelf ook doet in zijn jongste boek. Hij toont uitvoerig aan hoe complotdenkers argumenteren en hoe hun beweringen gemakkelijk onderuit te halen zijn, maar hij duikt ook in de redenen waarom zij – vaak geen domme mensen – tot hun stellingen komen. En: hoe iedereen vatbaar kan worden voor dergelijke theorieën door denkfouten die we allemaal maken in ons dagelijkse leven.
Het grote boek van alle emoties is typisch zo’n boek dat uitnodigt om het samen met kinderen te lezen. Er valt van alles in te beleven aan de illustraties, maar ook aan de losse, korte teksten. De emoties die onder de loep worden gelegd zijn liefde, boosheid, onzekerheid, blijheid, jaloezie, dankbaarheid, verveling, verdriet, angst en eenzaamheid. Alle hoofdstukken hebben een vast stramien. Steeds is er als begin een twee pagina’s beslaande tekening waarop van alles te ontdekken valt dat te maken heeft met het onderwerp waarop op de volgende twee pagina’s wordt ingegaan. Elk van de platen heeft twee vaste figuurtjes, een slakje en het hoofdpersonage ‘Voel!’.
Clickbaits, de koppen boven artikelen die iets spannends suggereren dat niet wordt waargemaakt, maar je intussen wel hebben overgehaald er op te klikken: internet is er van vergeven. Jan Paul Schutten past ze diverse keren toe in zijn boek Schaam je gerust dood voor je ouders. De titel zelf is er al zo één. Je slaat het boek toch sneller open dan wanneer er ‘Tips waar tieners wijzer van worden’ of iets dergelijks op het omslag had gestaan. Met clickbaites (te vertalen als ‘klik-aas) op internet zit je voor je het weet in een fuik. Schutten maakt er niet alleen gebruik van, maar legt ook in heldere bewoordingen uit hoe het werkt en waarom je geneigd bent dat soort koppen aan te klikken. Waarom we dat doen heeft alles te maken met hoe ons brein en onze hormonen werken.
Recent
De laatste vloed
Recensie door: Evert Zoutewelle
Miet De BruynDe ballon
Liefde is geen misdaad
Recensie door: Joke Aartsen
Over de (bijzondere) donkere kant in jezelf
Recensie door: Alma Lanjouw
Als je een wens mocht doen…
Recensie door: Saskia M. Toussaint
Moderne hervertelling van een oud verhaal
Recensie door: Kris Mattheeuws
De verschillende kanten van verlies
Recensie door: Wendy de BertEen boek dat ruikt naar zout en zomer
Recensie door: Wendy de BertOde aan het teruggetrokken kind
Recensie door: Alma Lanjouw
Draaiboek in dubbel opzicht
Recensie door: Adri Altink
Ti amo
Recensie door: Joke Aartsen
Koffers zijn geen bakstenen
Recensie door: Evert Zoutewelle
Een betoverend drakensprookje
Recensie door: Ardie Bos
Adembenemend sprookje
Recensie door: Ardie Bos
Ware detective
Recensie door: Ardie Bos
